PISMO I HANDEL · ULLASTRET

List na ołowiu

Możemy wymawiać znaki, nie odzyskując treści wiadomości

Złożona blaszka ołowiana zachowała znaki, imiona i liczby, których wciąż nie rozumiemy w pełni.

Dokumentacja muzeum · bezpłatna publiczna lektura bez rejestracji.

Blaszka ołowiana MAC ULL-03309 z Ullastret: kadr z fotografii oryginału, z zachowanym szarym tłem i muzealnymi klamrami; rytych znaków nie przerysowano. — **FOTOGRAFIA ORYGINAŁU · KADR DOKUMENTACYJNY · CC BY-SA 4.0**
Oryginalne źródło dokumentacyjne · dokładne dopasowanie
Fotografia Dorieo / Jerónimo Roure Pérez, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Wykadrowano wyłącznie górne zdjęcie, zachowując w całości piksele wewnątrz kadru: inskrypcję, zagięcia, pęknięcia, kolor, tło i cztery klamry. Wykluczono współczesną tabliczkę i jej transkrypcję. Nie odtworzono przedmiotu jako nowego; oczyszczenie tła pozostaje do wykonania.
Dorieo / Jerónimo Roure Pérez · Muzeum Archeologiczne Katalonii · Ullastret · Inwentarz: MAC ULL-03309 · CC BY-SA 4.0
Źródło i pochodzenie ↗Warunki użytkowania ↗

Historia i kontekst

Nieregularną prostokątną blaszkę zwinięto w dziewięć zagięć. Zachowała sześć wierszy po jednej stronie i jeszcze jeden na odwrocie, zapisanych północno-wschodnim pismem iberyjskim; imiona i liczebniki przemawiają za interpretacją dokumentu handlowego.

Potrafimy transkrybować wiele znaków, lecz język iberyjski nie został w pełni przetłumaczony. Fikcyjna postać może przenosić list lub rozpoznawać ilości, ale nigdy z pewnością odtworzyć utraconej treści.

Analogie z Empúries i Pech Maho pokazują, że pismo było również codzienną technologią zaufania, długu i kontaktów na odległość w świecie śródziemnomorskim.

Co wiemy i co interpretujemy

Fakt udokumentowany: podłoże, zagięcia, wiersze, system pisma, imiona i liczebniki. Interpretacja i zastrzeżenia: charakter handlowy jest bardzo prawdopodobny dzięki analogiom; pełny przekład narracyjny byłby zmyśleniem.

Dane katalogowe

Data narracji: IV–III wiek p.n.e.
Miejsce: Puig de Sant Andreu, Ullastret (Girona)
Materiał: Blaszka ołowiana z inskrypcją
Kontekst: Złożony dokument wymiany
Klasyfikacja: Kolekcja iberyjska lub wyraźnie oznaczony materiał interpretacyjny
Odniesienie wizualne: Fotografia i przerys epigraficzny blaszki · MAC

WSPÓLNY TEMAT, RÓŻNE MOMENTY

Eksponaty połączone w czasie

Śledź temat w różnych kolekcjach. Wspólna etykieta umożliwia porównanie obiektów, ale nie dowodzi wpływu jednej kultury na drugą.

Kolejność opiera się na środku każdego przybliżonego przedziału dat; przedziały mogą się nakładać. Odstępy nie odzwierciedlają upływu czasu. Przesuwaj, przewijaj lub używaj strzałek. Gdy sekwencja ma fokus, użyj ← / →, Home lub End.

Oglądasz

IV–III wiek p.n.e.

List na ołowiu

Iberowie

Przybliżone datowanie według karty.

Bieżąca karta

Plomo2 piezas fechadas

2 / 2Pośrodku: List na ołowiu

Pierwszą grupę można przewijać bez JavaScript. Pozostałe tematy są również dostępne poniżej.

Pismo

Etykiety Nagada · Ok. 3300–3100 p.n.e. · Egipt
Tabliczki z kości słoniowej · Ok. 3100–2900 p.n.e. · Egipt
Dżemdet Nasr · Ok. 3100–2900 p.n.e. · Sumer
Rachunek słodu i jęczmienia · Ok. 3100–2900 p.n.e. · Sumer
Przed Hetytami · Ok. XIX wieku p.n.e. · Hetyci
Plimpton 322 · Okres starobabiloński · około 1800 p.n.e. · Sumer
Sumeryjska Lista Królów · Około 1800 p.n.e. · Sumer
Stela Hammurabiego · Około 1750 p.n.e. · Sumer
Pieśń miłosna do Szu-Sina · Kopia starobabilońska, około 1900–1600 p.n.e. według CDLI · Sumer
Tabliczka Si.427 · Około 1900–1600 p.n.e. · okres starobabiloński; niepewna atrybucja chronologiczna w CDLI · Sumer
Dysk z Fajstos · ≈1700–1650 p.n.e. · Grecy
Sumeryjski potop z Nippur · Około 1650 p.n.e. · Sumer
Pismo linearne A · ok. 1700–1500 p.n.e. · Grecy
Archiwum Boğazköy · Głównie XVII–XIII wiek p.n.e. · Hetyci
Pismo linearne B · ok. 1375 p.n.e. · Grecy
Alaksandu z Wilusy · Ok. 1300 p.n.e. · Hetyci
Traktat z Egiptem · Ok. 1259 p.n.e., 21. rok panowania Ramzesa II · Hetyci
Głos Ahirama · ok. XI–X wieku p.n.e. · Fenicja
Tabliczka potopu · VII wiek p.n.e. · Sumer
Babilońska mapa świata · Około 700–500 p.n.e. · Sumer
Uni była także Astarte · Około 510 p.n.e. · Etruskowie i Rzym
Racje dla kobiet i dzieci · Około 509–493 r. p.n.e. · Persja
Pierścień z Ezerowa · V wiek p.n.e. · chronologia dyskutowana w literaturze · Trakowie
Łucznik w złocie · Typ wprowadzony od końca VI wieku; egzemplarz z IV wieku p.n.e. · Persja
Inskrypcja z Pistiros · IV wiek p.n.e. · Trakowie
Papirus z Derveni · zachowana kopia z około 340–320 p.n.e.; komentuje wcześniejszy tekst. · Trakowie
List na ołowiu · IV–III wiek p.n.e. · Iberowie — Oglądasz
Dłoń z Irulegi · Pierwsza tercja I wieku p.n.e. · Iberowie
Denar Karyzjusza · ≈25–23 p.n.e. · Iberowie
Ołtarz Betatun · I wiek p.n.e.–I wiek n.e. · Iberowie
Data 292 roku · 292 n.e. · Majowie
Wenus w kodeksie · Zachowany rękopis: postklasyk, prawdopodobnie XIII–XIV wiek; wcześniejsza wiedza · Majowie
Atlas kataloński · po 1375 i przed listopadem 1380 roku · Światy Mande
Dokument bamum · 28 kwietnia 1922 · Światy ludów mówiących językami bantu
Jedenaście artykułów · przyjęta w kwietniu–maju 2022; portal publiczny 2025 · Batwa / Twa

Bez porównywalnej daty (poza porządkiem chronologicznym):

49 głosów klasycznych · Autorzy i tradycje od VI w. p.n.e. do IV w. n.e. · Iberowie
Cena transkrypcji · XIX wiek – współczesne wydanie cyfrowe · San
Cyrus przemawia jako król Babilonu · Po zdobyciu Babilonu w 539 r. p.n.e. · Persja
Głosy z zewnątrz · V wiek p.n.e. – późna starożytność · Garamantowie
Kiswahili Oceanu Indyjskiego · od pierwszego tysiąclecia n.e.; wielki rozwój średniowieczny i nowożytny · Światy ludów mówiących językami bantu
Kości wróżebne · od ok. 1200 p.n.e. · Starożytne Chiny
Pismo z lukami · Różne chronologie · Garamantowie
Tłumaczyć wiarę · XVI–XVIII wiek · Światy ludów mówiących językami bantu
Zalmoksis · świadectwo Herodota, V wiek p.n.e.; nie data biograficzna bóstwa. · Trakowie

Inskrypcje

Etykiety Nagada · Ok. 3300–3100 p.n.e. · Egipt
Paleta Narmera · ok. 3100 p.n.e. · Egipt
Relief Ur-Nansze · Połowa III tysiąclecia p.n.e. · panowanie Ur-Nansze · Sumer
Stela Sępów · Około 2450–2425 p.n.e. · Sumer
Posąg z Bassetki · Okres akadyjski · XXIII wiek p.n.e. · Sumer
Pieczęcie Indusu · Ok. 2600–1900 p.n.e. · Indus
Stela Naram-Sina · Panowanie Naram-Sina, 2254–2218 p.n.e. · Sumer
Stela Hammurabiego · Około 1750 p.n.e. · Sumer
Dysk z Fajstos · ≈1700–1650 p.n.e. · Grecy
Pismo linearne A · ok. 1700–1500 p.n.e. · Grecy
Głos Ahirama · ok. XI–X wieku p.n.e. · Fenicja
Blok z Cascajal · Proponowane datowanie: ok. 1000–900 p.n.e. · Majowie
Czarny obelisk · 825 p.n.e. · Sumer
Astarte z El Carambolo · VIII wiek p.n.e. · Fenicja
Astarte z El Carambolo · VIII wiek p.n.e. · Iberowie
Stela Asarhaddona · VII wiek p.n.e. · kampania z 671 p.n.e. · Sumer
Kość słoniowa z imionami · Koniec VII–pierwsza połowa VI wieku p.n.e. · Fenicja
Uszebti Psamteka · 570–526 p.n.e. · Egipt
Uni była także Astarte · Około 510 p.n.e. · Etruskowie i Rzym
Sarkofag Eszmunazara · Pierwsza ćwierć V wieku p.n.e. · Fenicja
Pierścień z Ezerowa · V wiek p.n.e. · chronologia dyskutowana w literaturze · Trakowie
Dwadzieścia sześć znaków bez głosu · V–IV wiek p.n.e. · Scytowie i Sakowie
Inskrypcja z Pistiros · IV wiek p.n.e. · Trakowie
Moneta nożowa Yan w kręgu Gojoseon · IV–III wiek p.n.e. · Starożytne Chiny
List na ołowiu · IV–III wiek p.n.e. · Iberowie — Oglądasz
Moneta z ostrzem wspomnienia · 323–222 p.n.e. · Gojoseon
Niebo na wątrobie · Koniec II–początek I wieku p.n.e. · Etruskowie i Rzym
Dłoń z Irulegi · Pierwsza tercja I wieku p.n.e. · Iberowie
Ołtarz Betatun · I wiek p.n.e.–I wiek n.e. · Iberowie
Data 292 roku · 292 n.e. · Majowie
Moneta Kilwy · 1482–1493 · Światy ludów mówiących językami bantu

Bez porównywalnej daty (poza porządkiem chronologicznym):

Cyrus przemawia jako król Babilonu · Po zdobyciu Babilonu w 539 r. p.n.e. · Persja
Kości wróżebne · od ok. 1200 p.n.e. · Starożytne Chiny
Pismo z lukami · Różne chronologie · Garamantowie

Intercambios y comercio

Odważniki · Ok. 2600–1900 p.n.e. · Indus
Przed Hetytami · Ok. XIX wieku p.n.e. · Hetyci
Puchar z Kermy · ok. 1802–1640 p.n.e. · Nubia
Kość słoniowa w Nimrud · IX–VIII wiek p.n.e. · Fenicja
Jadeit z doliny Motagua · ok. 900–600 p.n.e. · Majowie
Tak zwany „Kapłan z Kadyksu” · VII wiek p.n.e. · Fenicja
Tak zwany „Kapłan z Kadyksu” · VII wiek p.n.e. · Iberowie
Galeria Muszli · Główne użytkowanie ok. 800–500 p.n.e. · Kultury przedinkaskie
Mazarrón 1 · Druga połowa VII wieku p.n.e. · Fenicja
Mazarrón 2 · Druga połowa VII wieku p.n.e. · Fenicja
Kość słoniowa z imionami · Koniec VII–pierwsza połowa VI wieku p.n.e. · Fenicja
Inskrypcja z Pistiros · IV wiek p.n.e. · Trakowie
Moneta nożowa Yan w kręgu Gojoseon · IV–III wiek p.n.e. · Starożytne Chiny
List na ołowiu · IV–III wiek p.n.e. · Iberowie — Oglądasz
Moneta z ostrzem wspomnienia · 323–222 p.n.e. · Gojoseon
Ceramika, która przetrwała · Ostatnia tercja II wieku p.n.e.–I wiek n.e. · Iberowie
Rzymska szklana oinochoe · Koniec I wieku p.n.e.–początek I wieku n.e. · Etruskowie i Rzym
Formy do złota · IX–XI wiek n.e. · Światy Mande
Nieobecne wyposażenie grobowe · XIII–XV wiek według syntezy dziedzictwa · Światy ludów mówiących językami bantu
Atlas kataloński · po 1375 i przed listopadem 1380 roku · Światy Mande
Moneta Kilwy · 1482–1493 · Światy ludów mówiących językami bantu

Bez porównywalnej daty (poza porządkiem chronologicznym):

Akrotiri · ok. 1700–1500 p.n.e. · Grecy
Kiswahili Oceanu Indyjskiego · od pierwszego tysiąclecia n.e.; wielki rozwój średniowieczny i nowożytny · Światy ludów mówiących językami bantu
Konteksty Jenne-jeno · ok. 250 p.n.e.–1400 n.e. · Światy Mande
Kumbi Saleh · zasiedlenia średniowieczne; ważne fazy między XI a XIII wiekiem · Światy Mande
Lothal · ok. 2400–1600 p.n.e. · Indus
Meluhha · Ok. 2600–1900 p.n.e. · Indus
Mlaski i kontakt · kontakty przedkolonialne o zmiennej chronologii i późniejszej ciągłości · Światy ludów mówiących językami bantu
Nilem ku Nubii · ok. 3300–2800 p.n.e. · Egipt
Podróżujące przedmioty · Głównie epoka rzymska · Garamantowie
Puchar z Kermy złożony w Abydos · Drugi Okres Przejściowy · Egipt
Uczta Seutesa II · Około 400 r. p.n.e. · epizod Anabazy · Trakowie
Warstwy Dia · IX wiek p.n.e.–drugie tysiąclecie n.e. · Światy Mande

Bliższe spojrzenie

Około 1 min czytania · Sekcje: 1. Dalsza lektura i źródła · bezpłatny dostęp. Odnotowana weryfikacja redakcyjna: 5 września 2026.

Dwie ilości rozdzielone kropkami

Sekwencja borste · abaŕkeborste jest konkretnym przykładem weryfikowania propozycji odczytu. Joan Ferrer interpretuje jej dwie grupy jako różne ilości, pięć i piętnaście, w odróżnieniu od wcześniejszej propozycji łączącej je w pięćdziesiąt pięć. Uwzględnia przy tym interpunkcję: znak rozdzielający utrudnia traktowanie obu wyrażeń jako jednej konstrukcji liczbowej. Dyskusja opiera się nie tylko na podobieństwie do słów baskijskich, lecz także na wewnętrznej organizacji tekstu. Ta częściowa interpretacja również nie wyjaśnia, co liczono, ani nie tłumaczy całego dokumentu.

Badania · Joan Ferrer i Jané · Iberyjski system liczebników: postępy w jego poznaniuOdnotowano dostęp: 5 września 2026.

Lokalizacja i terytorium

STANOWISKO ZLOKALIZOWANE

Ullastret · GironaZnacznik iberyjskiego oppidum.

Miejsce przechowywania

Muzeum Archeologiczne Katalonii · Ullastret

Przedmiot lub zespół z karty · Wystawa stała

Karta instytucji umieszcza ją na stałej wystawie w Ullastret.

Instytucja przechowująca obiekt jest udokumentowana; dostępność na wystawie może się zmieniać. Przed wizytą sprawdź oficjalny opis.

Źródła i odniesienia

Dowiedz się więcej i sprawdź źródło

Czy podobała Ci się ta karta eksponatu?

Twoja opinia pomoże nam ulepszyć muzeum. Możesz to zmienić kiedy tylko chcesz.

Ładowanie Twojej oceny…

Historia i kontekst

Co wiemy i co interpretujemy

Dane katalogowe

List na ołowiu

Mazarrón 2

List na ołowiu

Bliższe spojrzenie

Dwie ilości rozdzielone kropkami

Lokalizacja i terytorium

Miejsce przechowywania

Muzeum Archeologiczne Katalonii · Ullastret

Źródła i odniesienia

Czy podobała Ci się ta karta eksponatu?