11 · ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ · ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ
Μετά τα ανάκτορα
Όταν ξεχάστηκε μια γραφή
Με την εξαφάνιση των μυκηναϊκών ανακτόρων έπαψε να τεκμηριώνεται η χρήση της Γραμμικής Β.
Τεκμηρίωση μουσείου · δημόσια και δωρεάν ανάγνωση χωρίς εγγραφή.
Παραγόμενη ανακατασκευή · Δηλωμένη οπτική υπόθεση
Δηλωμένη οπτική ανακατασκευή για μουσειογραφική πλαισίωση· δεν είναι φωτογραφία του πρωτοτύπου ούτε τεκμηριωτικό στοιχείο.
Ιστορία και πλαίσιο
Ανάμεσα στα τέλη του XIII και στον XII αιώνα π.Χ., τα μυκηναϊκά ανακτορικά συστήματα αποδιαρθρώθηκαν και η χρήση της Γραμμικής Β έπαψε να τεκμηριώνεται. Η προφορική παράδοση ίσως διατήρησε και μετασχημάτισε απόηχους εκείνου του κόσμου πριν από τα μεταγενέστερα γραπτά ποιήματα.
Δεν υπάρχει μία μοναδική ικανοποιητική αιτία για όλους τους τόπους. Πόλεμος, κινητικότητα, κλίμα και εσωτερικές εντάσεις συζητούνται σε διαφορετικούς συνδυασμούς, γι’ αυτό η αίθουσα δεν προβάλλει ομοιόμορφη καταστροφή.
Καταστροφές έπληξαν την Πύλο, τις Μυκήνες, την Τίρυνθα και άλλα κέντρα διαδοχικά, όχι σε μία νύχτα. Η εξαφάνιση των γραφείων περιόρισε το πλαίσιο που στήριζε τη Γραμμική Β.
Κοινότητες συνέχισαν, τροποποίησαν οικισμούς και διατήρησαν μνήμες. Κλίμα, σύγκρουση, κινητικότητα και εσωτερικές εντάσεις είναι παράγοντες που ερευνώνται σε τοπικούς συνδυασμούς.
Τι ξέρουμε και τι ερμηνεύουμε
Τεκμηριωμένο γεγονός: Από περ. το 1200 π.Χ. ακολούθησαν καταστροφές και αναδιοργανώσεις σε μυκηναϊκά κέντρα· εξαφανίστηκαν η ανακτορική διοίκηση και τα αρχεία της σε Γραμμική Β, αν και η κατοίκηση συνεχίστηκε σε διάφορες περιοχές. Ερμηνεία και επιφύλαξη: Η άμεση σύνδεση κάθε αφήγησης του Ομήρου με συγκεκριμένο γεγονός της Εποχής του Χαλκού δεν είναι αποδείξιμη. Τεκμηριωμένη εμβάθυνση: Οι Μυκήνες υπέστησαν καταστροφές από περ. το 1200 π.Χ.· το ανακτορικό σύστημα και τα αρχεία του σε Γραμμική Β έπαψαν, ενώ η περιφερειακή κατοίκηση αναδιοργανώθηκε. Διευρυμένη ερμηνεία και επιφύλαξη: Οι «Λαοί της Θάλασσας», οι Δωριείς ή ένας σεισμός δεν εξηγούν από μόνοι τους όλες τις θέσεις, και ο Όμηρος δεν είναι σύγχρονος μάρτυρας.
Δεδομένα καταλόγου
- Αφηγηματική χρονολογία
- περ. 1200–1100 π.Χ.
- Τόπος
- Ηπειρωτική Ελλάδα, Κρήτη και νησιά του Αιγαίου
- Υλικό
- Ανακτορικά ερείπια, κεραμική και πινακίδες
- Πλαίσιο
- Μετανακτορικός μετασχηματισμός
- Επιμελητική ανάγνωση
- Το τεκμηριωμένο γεγονός και η ερμηνεία του εμφανίζονται χωριστά στην ενότητα τεκμηρίων.
- Μετασχηματισμός
- Τέλος των ανακτορικών αρχείων Γραμμικής Β
- Ρυθμός
- Περιφερειακά άνισες καταστροφές και αναδιοργανώσεις
- Τεκμηριωτική κάλυψη
- 3 πηγές μουσείου, κληρονομιάς, πρωτογενούς σώματος ή έρευνας γι’ αυτή τη στάση.
Μια πιο προσεκτική ματιά
Περίπου 1 λεπτά ανάγνωσης · Ενότητες: 1. Περαιτέρω ανάγνωση και πηγές · δωρεάν πρόσβαση. Καταγεγραμμένη συντακτική αναθεώρηση: .
Ελέγχοντας τον υποτιθέμενο σεισμό
Το πρόγραμμα HERACLES εξέτασε τις ζημιές που αποδίδονταν σε σεισμούς στην Τίρυνθα και στη Μιδέα μέσω τοπικής γεωλογίας και προσομοιώσεων. Ένα πρόβλημα ήταν η κατανομή της καταστροφής: η κάτω πόλη της Τίρυνθας, χτισμένη σε πιο χαλαρά ιζήματα, θα έπρεπε να είχε πληγεί ιδιαίτερα, αλλά δεν παρουσίαζε τις αναμενόμενες ζημιές. Μια άλλη δοκιμή μελέτησε χιλιάδες προσομοιώσεις πήλινων αντικειμένων που υποτίθεται ότι είχαν πέσει από πάγκο· η διασπορά τους δεν ταίριαζε καλά με αυτή την εξήγηση. Τα αποτελέσματα που δημοσιεύτηκαν το 2018 αμφισβήτησαν τη σεισμική υπόθεση γι’ αυτούς τους τόπους. Δεν εντόπισαν εναλλακτική καθολική αιτία: έδειξαν ότι ένα γκρεμισμένο κτίριο δεν ισοδυναμεί αυτόματα με σεισμό.
Πηγές και παραπομπές
Σου άρεσε αυτή η καρτέλα εκθέματος;
Η γνώμη σου μας βοηθά να βελτιώσουμε το μουσείο. Μπορείς να την αλλάξεις όποτε θέλεις.
Φόρτωση της κριτικής σας…